te Boxtel en omgeving

De rijschool voor mensen met faalangst en leerproblemen

Informatieve website over het afnemen van intelligentietesten, zie: www.intelligentietesten.com

Intelligentie- en capaciteitenonderzoek

www.beelddenkers.nl

NLD

De 'Onbekende' leerstoornis

De non-verbale leerstoornis is in Nederland vrij onbekend, terwijl naar schatting vijf procent van van de leerlingen op gewone basisscholen en tien procent van leerlingen in het speciaal onderwijs in meer of mindere mate NLD hebben.
De kinderen lopen achter met rekenen en begrijpend lezen, terwijl het lezen zelf en spellen juist prima gaan.

Kinderen met een non-verbale leerstoornis (NLD) hebben een sterke voorkeur voor informatie die ze kunnen horen en (na)vertellen. Het aloude 'voorzingen' van de tafels door de juf werkte bij hen prima; leren uit een boek met veel plaatjes of via een druk computerscherm vinden ze lastig. Ze zijn gericht op details en missen het grotere verband. Nieuwe dingen zijn daardoor beangstigend. Ze kunnen sociaal onhandig zijn omdat ze non-verbale signalen niet begrijpen. In Amerika en Canada is NLD even bekend als dyslexie en hebben basisscholen inmiddels aangepaste lesprogramma's ontwikkeld voor deze kinderen.

NLD (Niet verbale leerstoornis) wordt gedefinieerd als een neuro-psychologisch syndroom en staat voor Nonverbal Learning Disabilities of niet verbale leerstoornissen.

• NLD wordt omschreven als een rechterhemisfeer-stoornis, die zich kenmerkt door het samengaan van leer-en gedragsproblemen met motorische problematiek. 
• NLD wordt ook wel planloosheid genoemd ofwel het samenspel tussen neuro-psychologische, schoolse, sociaal-emotionele en adaptieve functies schiet tekort. 
• NLD uit zich in typische tekorten en vaardigheden in leerprestaties enerzijds en tekorten in sociaal emotioneel en adaptief opzicht anderzijds
• NLD is een rechterhemisfeer-stoornis waarbij sprake is van aantasting van de "witte stof" in de hersenen.

De stoornissen in de informatieverwerking:

Gestoord zijn intermodale taken waarbij meerdere informatiedelen met elkaar gecombineerd ,moeten worden (b.v. strikken van veters) verwerken van nieuwe begrippen, het oplossen van problemen en leren van opgedane ervaringen verlopen moeizaam. 

Processen die aangestuurd worden door de linkerhersenhelft verlopen goed, b.v. intermodale taken waarbij bekende informatie een rol speelt; routinetaken (b.v. tafels van vermenigvuldiging)

3 NLD aspecten:

1. tekorten in de psycho-motoriek
2. tekorten in het explorerend gedrag
3. tekorten in de perceptie

Daarmee samenhangend worden vaak problemen gevonden op ontwikkelingsgebieden: activiteitsniveau, taal/spraak emoties, sociaal gedrag.

Psychomotoriek:

We zien een grofmotorische en fijnmotorische achterstand. De motoriek van de linker hersenhelft is vaak slechter ontwikkeld, tevens zien we evenwichtsproblemen. Moeizaam veters strikken, eten met bestek, aankleden, klimmen pengreep krampachtig, last van hoogtevrees, onhandig en houterig.

Exploratie:

Omdat de rechterhemisfeer gestoord is ontdekt het kind weinig d.m.v. zien en voelen. Er is sprake van een visueel-ruimtelijke stoornis. Het kind exploreert door af te gaan op het gehoor, goed te luisteren en veel vragen te stellen, nauwelijks door te kijken en te bewegen.

De geringe onderzoeksdrang uit zich in een voorkeur voor bekend materiaal, het vermijden van nieuwheid, moeite met complexe psychomotorische handelingen (bv klimmen ) een het eerder verwerken van informatie langs verbale/auditieve weg. Het kind vertrouwt niet op eigen bewegingen en ruimtelijk inzicht. Staren komt veelvuldig voor, het kind sluit zich af van de veelheid aan visuele stimuli, weet niet te ordenen. We constateren weinig interesse in creatieve vakken.

Perceptie:

De NLD-er  is sterk in waarnemen van details, maar heeft moeite met het onderscheiden van gehelen en houden van overzicht. Ze hebben moeite met begripsvorming, logisch redeneren en probleem oplossen. Er is een groot verschil tussen verbaal en visueel-ruimtelijke intelligentie.

Ze zijn zwak in visueel-ruimtelijk opzicht hebben links-rechts oriëntatieproblemen en het tijdsbesef is zwak ontwikkeld. Het planmatig werken is gestoord, ook schrikt het kind van harde geluiden, mogelijk worden geluiden versterkt opgevangen.

Activiteitsniveau:

Dit is wisselend. Er is een aandachtsprobleem, we zien vaak impulsief handelen optreden (zich in een situatie storten) Soms zien we druk en chaotisch gedrag (ADHD-achtig), dit tengevolge van te hoge inschatting van werk/aanspreekniveau.

Taal/spraak:

Vaak komt taal en spraak vertraagd op gang, na de peutertijd zien we een vlotte ontwikkeling.

De NLD-er spreekt zonder intonatie, er is met moeite samenhang in het verhaal wat hij/zij vertelt te brengen. Soms zien we lichte articulatieproblemen (verdwijnen met ouder worden )

De fonologische ontwikkeling is goed, communicatief zijn er problemen.

Emoties:

Het NLD kind heeft moeite met herkennen van emoties bij zichzelf en anderen. Het wordt door emoties overspoeld, zonder te weten hoe deze onder controle te krijgen. Lichamelijk contact kan een probleem zijn

Sociaal gedrag:

We zien een gebrek aan inlevingsvermogen. Het kind begrijpt non verbale reacties niet, neemt alles wat gehoord wordt letterlijk op Bij voorkeur houdt het kind zich vast aan bekende mensen (volwassenen) stelt zich afhankelijk op, kan claimend zijn, functioneert in de groep vaak problematisch

Door het wisselend activiteitsniveau, onvoorspelbaar gedrag, ongeremd praten, afkeer van onbekende situaties, moeite met interpreteren van non verbaal gedrag, problemen in de tactiel gevoeligheid, psychomotorische onhandigheid hebben deze kinderen later moeite met aangaan van intieme relaties en zijn vaak angstig en onzeker.

Gedragsproblemen:

Bij jonge kinderen zien we "acting out" gedrag zoals de clown uithangen, handtastelijk zijn naar andere kinderen, de confrontatie opzoeken. Soms worden ze als hyperactief bestempeld, bij oudere kinderen zien we internaliserende problemen, zoals angstig, depressief, teruggetrokken gedrag voorkomen

Cognitief:

• Het technisch lezen komt moeizaam op gang, maar wordt later goed.
• Er is een goed geheugen voor klanken. Problemen met het visuele aspect.
• We zien een hoge leessnelheid, geringe intonatie en prosodie, weinig aandacht voor interpunctie en radend lezen
• Het begrijpend lezen is zwakker dan het technisch lezen en wordt in toenemende mate een probleem
• Spelling is voldoende tot goed.
• Opmerkelijk zijn de problemen met mechanisch rekenen en wiskunde
• Bij schrijven zien we een zwakke schrijfmotoriek.We zien ook moeilijkheden met het aanleren van de letters, blokpatronen, plattegronden enz.

Mogelijke oorzaken van NLD.

• Zuurstoftekort bij de geboorte.
• endocriene factoren.
• Voedseltekort in de eerste levensjaren.
• Externe omstandigheden. (ongeluk, bestraling)
• Niet evenredige ontwikkeling van de linker- en rechter hersenhelft.

Vermoeden van NLD:

• Het op een laat tijdsstip bereiken van de ontwikkelingsmijlpalen op het gebied van grove motoriek en taal.
• Gebrek aan exploratie.
• Angst voor nieuwe situaties.
• Een traag opgang komende redzaamheid.
• Grillige, sprongsgewijze ontwikkeling.
• Plotseling doorschieten in ontwikkeling.

Diagnosticeren:

Gedragsvragenlijsten

• De gedragsvragenlijst: CBCL
• De TRF
• De Youth Selfreport scale
• De NLD schaal (NL vertaalde versie)

Deze schalen kunnen zicht bieden op ADHD-achtig gedrag bij jonge kinderen en internaliserende problematiek bij oudere kinderen.

Schoolvorderingentesten

• Goede prestaties bij technisch lezen en spellen.
• Zwak bij begrijpend lezen en rekenen.

Intelligentietesten

• De K-ACB test (KAUFMANN Assessement for children)
• De Wisc RN/2002 NL (er is een discrepantie tussen het vermogen sequentiële informatieverwerking, linker rechterhelft en simultane informatieverwerking, rechter hersenhelft) 

Meer samenvattende informatie over NLD?

Algemeen

• Niet verbale leerstoornis
• Rechter hersenhelft stoornis
• Beschadiging van de witte stof; beschermlaag van de zenuwvezels, prikkels worden hierdoor minder soepel doorgegeven, rechter hersenhelft werkt trager
• Aantasting functies: motorische onhandigheid, visueel ruimtelijk inzicht en tactiel geheugen gestoord, sociaal emotionele ontwikkeling,
• Leervakken: rekenen en begrijpend lezen
• Moeite met aanleren van nieuwe leerstof en aanpassen aan nieuwe situaties

Type NLD leerlingen:

• Dromers
• Zien geen of weinig verbanden tussen gelijke begrippen
• Herkennen moeilijk overeenkomsten en verschillen
• Moeite met classificeren ( in categorieën onderbrengen)
• Moeite met tijdsbegrippen
• Moeite met inzichtelijk rekenen en in het begin met begrijpend lezen
• Moeite met verbanden zien tussen daden en gevolgen
• Hebben weinig of geen fantasie
• Moeite met grapjes
• Kunnen min of meer uitdrukkingloos overkomen
• Moeite om ergens mee te beginnen of stoppen
• Veel te laat komen
• Houterig bewegen ( vooral onder tijdsdruk)
• Onopvallend rustig
• Soms pedant taalgebruik en moeilijk te stoppen
• Er kunnen taalproblemen voorkomen ( moeite met grapjes )

Goed in:

• Het horen van informatie en onthouden ervan
• Detailinformatie en onthouden en verwerken van bv spelling, rijmen en reeksen
• Scoren auditief hoog en visueel laag
• Simultane verwerking  traag
• Successieve verwerking goed

NLD wordt gemeten door middel van :

• IQ meting: verbaal IQ hoger dan performaal

• CAS (cognitieve assesment system van Nagheri en Das Nederlandse bewerking door H. v. Luit 1998) Deze test meet planning , aandacht, simultane en successieve verwerking NLD leerlingen scoren auditief hoog en visueel laag simultane verwerking is relatief laag, successieve verwerking goed
• NLD schaal van Serlier: dit is een vragenlijst, gevraagd wordt over; verbaliteit- begrip- visuele aandacht- tactiele aandacht-auditieve aandacht- motorische ontwikkeling, begrijpend lezen, rekenen,handschrift, sociaal emotionele ontwikkeling en adaptief vermogen.

Tips specifiek

Rekenen:

• Er wordt minder geautomatiseerd tegenwoordig, voor NLD juist erg belangrijk
• Moeite met positionering van getallen (TD D H T E bv) goed inoefenen
• Abacus en honderdveld zijn verwarrend voor NLD
• Moeite met de juiste schrijfwijze 453-435 onjuiste omzetting van horen naar zien
• Lay out bij rekenen wiskunde: vaak te druk NLD ziet door de bomen het bos niet, zoveel mogelijk kaal rekenen aanbieden
• NLD let vaak niet op tekens
• Hokjes zijn vaak te klein ( schrijfmotoriek)
• Tafels kennen ze wel, maar inzichtelijk vermenigvuldigen toepassen niet
• Moeite met planmatig werken

Oplossingen :

• Probeer zo hoog mogelijk niveau van mechanisch rekenen te bereiken
• Zo saai mogelijke opgaven
• Koppeling bewerkstelligen tussen cijfers zien, horen getalbegrip
• Ruitjes van 1cm/1 cm
• Werken in multomap
• Vakdocent schrijf sommen in schrift
• Regelmatig mondeling, zoveel mogelijk verbaliseren
• Leerling legt uit aan vakdocent
• Getallen hardop lezen, markeren van positiebepaling
• Ordening van leertaak ( stappenplan; met woorden)
• D,m.v. taal wordt de leerling gedwongen na te denken over de rekenhandeling

NLD en topografie:

• Soms beter er helemaal van afzien
• Topografie d.m.v. leergesprek tips en ezelsbruggetjes : aangeven waar het voor nodig is, deel-geheel strategie hanteren ( land provincie stad water, enz)
• Eerst topografische namen leren, daarna opzoeken op de kaart
• Leer allleen de belangrijkste gegevens
• Zorg dat de symbolen duidelijk zijn
• Probeer de plaatsen een gezicht te geven (Alkmaar-kaasmarkt, Harderwijk-Dolfinarium enz)
• Gebruik dezelfde kaarten bij uitleg en bij toetsen
• Ezelsbruggetjes: plaatsen leren in een rechte lijn of driehoek

*"Om de verwarring voor ouders, volwassenen en hulpverleners helemaal compleet te maken vindt de ene wetenschapper dat NLD onder autisme hoort, de ander vindt dat NLD onder dyscalculie valt". zie: http://www.nld.be (een uitstekende informatieve website!)

Send mail to jpm.voets@orthopedagogiek.com with questions or comments about this web site.
Copyright © 2010 Orthopedagogiek info
Last modified: 07/12/2010