Website orthopedagogiek

 Aanvraagformulier intelligentietest (capaciteitenonderzoek)
 

 

De SON-R intelligentietesten

 

De SON-R tests zijn algemeen toepasbare intelligentietests waarbij het gebruik van gesproken of geschreven taal niet noodzakelijk is.
 
De SON-R tests zijn daarom in het bijzonder geschikt voor kinderen en volwassenen met handicaps in de verbale communicatie en met taalproblemen. Dit betreft:
  • personen met taal-, spraak- en gehoorproblemen,
  • doven en slechthorenden,
  • personen met een autistische handicap,
  • dyslectici,
  • personen met een ontwikkelingsachterstand en leerproblemen,
  • allochtonen die anderstalig zijn opgegroeid,
  • en verstandelijk gehandicapte kinderen en volwassenen.

De tabel hieronder bevat informatie betreffende beide SON-R tests en de SON-R 5.5-17.

 
Vergelijking SON-R tests

 
. SON-R 2.5-7 SON-R 5.5-17 SON-R 6-40
Leeftijdsbereik 2;6 - 6;11 5;6 - 16;11 5;9 - 39;11
Aantal subtests 6 7 4
Duur afname 50' 90' 55'
Grootte steekproef N=1124 N=1350 N=1933
Betrouwbaarheid .90 .93 .95
Generaliseerbaarheid .78 .85 .84
De correlatie tussen de SON-R 6-40 en de verkorte SON-R 5.5-17, na een tussentijd van twee tot drie maanden, is .87.

 

De tests zijn beoordeeld door de COTAN, de Commissie Testaangelegenheden van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP).
De beoordelingscategorieŽn zijn: onvoldoende, voldoende en goed.
Het oordeel over de tests is als volgt:

 
. SON-R 2.5-7 SON-R 5.5-17 SON-R 6-40
Uitgangspunten testconstructie goed goed goed
Kwaliteit testmateriaal goed goed goed
Kwaliteit handleiding goed goed goed
Normen goed goed goed
Betrouwbaarheid goed goed goed
Begripsvaliditeit goed goed goed/voldoende *)
Criteriumvaliditeit goed goed goed
*) De Ďvoldoendeí voor Begripsvaliditeit betreft de leeftijdsgroep van 18-40 jaar,
waarvoor minder validiteitsonderzoek beschikbaar is dan voor de groep van 6-17 jaar.
De tests zijn buitengewoon positief beoordeeld.

 

 
SON-R intelligentietest
 
De SON 5,5-17 wordt als uitzonderlijk goed beoordeeld door de COTAN (Commissie Test aangelegenheden Nederland)
De SON-R 6-40 is inmiddels uitgegeven.
 
Samenvatting van de onderzoeksresultaten: De SON 5 Ĺ - 17 (non-verbale intelligentietest)
De SON 5 Ĺ - 17 (non-verbale intelligentietest)
 
Hoger dan 130
Zeer begaafd
121-130
Begaafd
111-120
Hoog gemiddelde score
90-110
Gemiddelde score
80-89
Beneden gemiddeld
70-79
Laag begaafd / moeilijk lerend
< 70
Verstandelijk beperkt
        
 
De test bestaat uit 7 subtests voor een volledig onderzoek.
Het getal IQ=100 is een gemiddelde score
De waarden tussen de 90 Ė 110 behoren tot de gemiddelde scores
 
CategorieŽn 
De subtest categorieŽn is een redeneertest. Het meet het vermogen tot abstract redeneren van het kind. De test bestaat uit 3 series van 9 items, waarbij 2 kaartjes in een categorie van in totaal 5 plaatjes moeten worden ondergebracht. 3 plaatjes zijn bekend en 2 ontbreken er.
 
MozaÔeken
De subtest mozaÔeken is van performale aard en meet het ruimtelijk inzicht van het kind.
De test bestaat uit 2 series van 10 items, waarbij in een kader een figuur na gelegd moet worden van allerlei rood/witte steentjes opbouwend in moeilijkheid.
 
Zoekplaten
De subtest zoekplaten geeft inzicht in de visuele detailwaarneming van het kind. In de zoekplaten zitten voorwerpen verstopt en die moeten vervolgens aangestreept worden.
 
Patronen
De subtest patronen geeft inzicht in het ruimtelijk inzicht van het kind. De patronen bevat 2 reeksen van 9 eenvoudige meetkundige figuren die zich steeds herhalen en oplopen in moeilijkheid. Het kind moet proberen deze figuren af te maken. Bij dit onderdeel is een tijdslimiet ingebouwd van 2 of 4 minuten afhankelijk van de moeilijkheidsgraad.
 
Situaties
De subtest situaties is een redeneertest en meet het vermogen tot concreet redeneren van het kind. De test bestaat uit 3 reeksen van elk 9 situaties die in de goede volgorde moeten worden gelegd.
 
AnalogieŽn
De subtest analogieŽn is een redeneertest en meet het vermogen tot abstract redeneren van het kind. De test bestaat uit 3 reeksen van elk 11 items die oplopen in moeilijkheid.
 
Stripverhalen
De subtest stripverhalen bestaat uit plaatjes van gebeurtenissen die in het dagelijkse leven kunnen gebeuren. Deze subtest meet het vermogen om sociale- en alledaagse situaties in te schatten. De test doet een beroep op de flexibiliteit van denken en concentratie.
 

Snijders-Oomen niet-verbale intelligentietest : SON-R 2Ĺ-7 : handleiding en verantwoording (SON-R 2Ĺ-7) / Tellegen, P.J.; Winkel, M.; Wijnberg-Williams, B.J.; Laros, J.A.. - Lisse : Swets Test Publishers (STP), 1996, 1998 (Inmiddels overgenomen door: www.pearson-nl.com en inmiddels weer overgenomen door Hogrefe!
Code: C01.Tellegen. Taal: NL. Doelgroep: kinderen; 2,06-7 jaar. Meetpretentie: verschillende intelligentiefuncties zonder gebruik taal. Schalen: mozaÔeken, categorieŽn, puzzels, analogieŽn, situaties, patronen.
Annotatie: bew. van Kleuter-SON / J.Th. Snijders, N. Snijders-Oomen (1975). Zie ook: folder Swets. Psychodiagnostiek... [13.Kraijer]: 160
CoTAN: 2000 I: 491-2, II: 1178-86 (26.28); 1992 en aanv. (26.38)

Snijders-Oomen niet-verbale intelligentietest ; SON-R 5Ĺ-17 : verantwoording en handleiding (SON-R 5Ĺ-17) / Snijders, J.Th.; Tellegen, P.J.; Laros, J.A.. - Groningen : Wolters-Noordhoff, 1988
Code: C01.Snijders. Taal: NL. Doelgroep: kinderen, jongeren, doven, slechthorenden, spraakgestoorde kinderen; 5,06-17 jaar. Meetpretentie: intelligentieniveau. Schalen: categorieen, analogieen, situaties, stripverhalen, mozaieken, patronen, zoekplaten.
Annotatie: zie ook: Psychodiagnostiek... [13.Kraijer]: 161
CoTAN: 2000 I: 480-1, II: 1164-6 (26.18); 1992 (26.28)

De SON-R 5.5-17
 

De SON-R 5.5-17 vormt samen met de SON-R 2.5-7 de vierde generatie van de Snijders-Oomen niet-verbale intelligentietests. De test is geschikt voor kinderen van 5.5 tot 17 jaar.
De SON-R 5.5-17 vervangt zowel de SSON 7-17 als de SON-'58.
De auteurs van de test zijn: J.Th. Snijders, N. Snijders-Oomen, J.A. Laros, M.A.H. Huijnen en P.J. Tellegen.De SON-R 2.5-7 

Betrouwbaarheid en stabiliteit

De betrouwbaarheid van de subtests is gemiddeld .72. De betrouwbaarheid van de IQ-score neemt iets met de leeftijd toe en is gemiddeld .90.
De stabiliteit van het IQ (test-hertest correlatie) is .79 bij een interval van drie tot vier maanden.
De correlatie tussen de SON-R 2.5-7 en de SON-R 5.5-17 is .76 bij een inval van drie tot vier maanden.

Validiteit

Naast het normeringsonderzoek zijn aanvullende onderzoeken uitgevoerd bij dove en slechthorende kinderen, kinderen met taal- en spraakstoornissen, kinderen met leermoeilijkheden, autistische kinderen en allochtone kinderen.
Ook in Engeland, de Verenigde Staten en in AustraliŽ is onderzoek gedaan met zowel Ďnormaleí als gehandicapte kinderen
In totaal waren 1500 kinderen bij deze extra onderzoeken betrokken.
De prestaties op de SON-R 2.5-7 zijn door ons vergeleken met een groot aantal intelligentie- en taalontwikkelingstests, zoals de GOS, WPPSI-R, TONI-2, RAKIT, Bayley, McCarthy, DTVP-2, Peabody, PLS-3, Reynell en de TvK
In de Handleiding wordt ook informatie gegeven over de samenhang met SES, sekseverschillen en de samenhang tussen testprestaties en beoordelingen door leerkrachten.

Samenstelling

De test bestaat uit zeven subtests: CategorieŽn, AnalogieŽn, Situaties, Stripverhalen, MozaÔeken, Patronen en Zoekplaten.
De eerste drie zijn meerkeuze-tests, de andere vier zijn handelingstests.
Bij de handelingstests moet de oplossing op een actieve manier gezocht worden waardoor gedragsobservatie mogelijk is.
Op grond van de inhoud kunnen de subtests in vier groepen worden verdeeld: abstracte redeneertests (CategorieŽn en AnalogieŽn), concrete redeneertests (Situaties en Stripverhalen), ruimtelijke tests (MozaÔeken en Patronen), en perceptuele tests (Zoekplaten).
Een belangrijk verschil met de voorgaande SON-tests is dat geen aparte geheugentests zijn opgenomen.

Testafname

In de Handleiding zijn de verbale en de niet-verbale instructie naast elkaar afgedrukt. Beide instructies zijn zoveel mogelijk equivalent. Als hulp voor de onderzoeker staan de belangrijkste punten van de instructie op het scoreformulier.
In twee opzichten wijkt de testprocedure af van wat gebruikelijk is. In de eerste plaats wordt van een adaptieve procedure gebruik gemaakt waardoor het aantal aangeboden items ongeveer gehalveerd wordt. In de tweede plaats wordt na ieder item verteld of de oplossing goed of fout is.
De afname van de test duurt ongeveer twee uur. (Er dienen echter voldoende pauzes te worden genomen bij de afname van deze test!)

Normering

De normering van de test is gebaseerd op een landelijk representatieve steekproef van 1350 kinderen van 6 tot en met 14 jaar. Door extrapolatie zijn de normen uitgebreid naar 5.5 - 17 jaar. Voor het berekenen van genormeerde scores zijn normtabellen voor 38 leeftijdsgroepen beschikbaar. Men kan ook van het computerprogramma gebruik maken.
De totale testuitkomst wordt weergegeven als IQ-score (met waarschijnlijkheidsinterval), als percentielscore en als referentieleeftijd.
In aanvulling op het onderzoek bij horende kinderen, zijn 768 dove kinderen met de SON-R 5.5-17 onderzocht. Voor doven kan de totaalscore op de test worden weergegeven als percentielscore binnen de dovenpopulatie.

Betrouwbaarheid

De betrouwbaarheid van de subtests is gemiddeld .76. De betrouwbaarheid van de totaalscore is .93.
Bij de dove kinderen is de correlatie .76 met scores op eerdere versies van de test die meer dan drie jaar daarvoor waren afgenomen.

Validiteit

De validiteit van de SON-R 5.5-17 blijkt onder meer uit de duidelijke samenhang met indicatoren voor schoolsucces, zoals schooltype, zitten blijven en rapport cijfers (R=.59). De correlatie met de CITO eindtoets is .66.
In de Handleiding wordt verder uitgebreid ingegaan op de prestaties van dove kinderen en van allochtone kinderen en op de samenhang van de testprestaties met socio-economische variabelen.

 

 

Home ] Up ]
Send mail to jpm.voets@orthopedagogiek.com with questions or comments about this web site.
Copyright © 1998
Last modified: 12/12/2017