|
| |
ADD TIPS
Door Dr Edward M. Hallowel en Dr John R.
Ratey (c) 1992
De behandeling van ADD begint met hoop. De
meeste mensen die ontdekken dat ze ADD hebben, of het nu kinderen zijn of
volwassenen, hebben geleden onder een hoop pijn. The emotionele beleving van ADD
wordt overspoeld met schaamte, vernedering en zelf-kastijding. Tegen de tijd dat
de diagnose ADD is gesteld, hebben veel mensen met ADD hun zelfvertrouwen
verloren. Velen hebben verschillende therapeuten bezocht, zonder echt geholpen
te zijn. Waardoor ze uiteindelijk alle hoop hebben verloren.
De belangrijkste stap aan het begin van de behandeling is het opnieuw inprenten
van hoop. Individuen met ADD kunnen zijn vergeten wat hun goed kanten zijn. Ze
kunnen, ergens in het verleden, ieder vertrouwen hebben verloren in de
mogelijkheid dat er eens iets wél goed zal uitpakken. Ze zitten vaak opgesloten
in een soort hardnekkige vasthoudend patroon, waarbij alle theorie, behoorlijk
veel veerkracht en inventiviteit ervoor moet zorgen dat ze hun hoofd boven water
houden. Het is een tragisch verlies, het te snel opgeven van het leven. Maar
veel mensen met ADD zien geen andere weg, dan voortdurend en herhaaldelijk
falen. Hoop, is voor hun, het risico nemen om nogmaals tegen de vlakte gemept te
worden.
En toch, hebben deze mensen een enorme capaciteit om te hopen en te dromen. Meer
nog dan de meeste mensen, hebben personen met ADD een fantastisch
voorstellingsvermogen. Ze denken in het groot en ze dromen grote dromen. Ze
kunnen de kleinste mogelijkheid aangrijpen en zich voor-stellen hoe ze dit
kunnen veranderen in een belangrijke door-braak. Ze kunnen een toevallige
ontmoeting kunne doen uitlopen op een geweldige avond uit. Ze floreren door hun
dromen en ze hebben organisatorische methoden nodig om duidelijk te zijn en om
ze op het goede spoor te houden.
Maar zoals met de meeste dromers, gaan ze mank als de droom uit elkaar spat.
Meestal als de diagnose ADD gesteld is, is dit uiteenspatten van dromen vaak
genoeg gebeurd om ervoor te zorgen dat ze ervoor uitkijken om nog eens hoop te
hebben. Het kleine kind houdt liever zijn mond, dan weer gepest te worden. De
volwassene houdt liever zijn mond dicht dan het risico te lopen dat de zaken
weer volledig in de soep lopen. De behandeling, moet dus beginnen met hoop.
We verdelen de behandeling van ADD meestal in 5 basis gebieden:
1. Diagnose
2. Educatie
3. Structuur, ondersteuning en begeleiding
4. Verschillende vormen van psychotherapie
5. Medicatie
In dit foldertje, zullen we een paar algemene principes aange- ven, die los van
de medicamenteuze benadering, op zowel de behandeling van kinderen alsook
volwassenen met ADD van toepassing zijn. Een manier om de niet medicamenteuze
behandeling van ADD te organiseren geschiedt via het geven van praktische
suggesties of "tips" in de omgang. Vijftig van dergelijke tips staan hieronder
weergegeven:
(I) Inzicht en educatie.
1. Zorg dat je zeker bent van de diagnose. Zorg dat je werkt met een
professional met een werkelijk begrip van ADD en die ervoor zorgt dat andere
vergelijkbare of samenhangen- de ziekten kunnen orden uitgesloten, zoals
angst-stoor- nissen, depressie, schildklierproblemen, bipolaire stoor- nis, of
obsessive-compulsive disorder.
2. School jezelf bij. Misschien is het allerbelangrijkste voor een goede
behandeling wel, een goed begrip van de ziekte ADD. Lees boeken. Praat met
deskundigen. Praat met andere volwassenen met ADD. Je bent dan in staat om je
eigen behandeling op te stellen die past bij jouw specifieke versie van ADD.
3. Coaching. Het is handig voor je om een coach te hebben, iemand die dicht bij
je staat, maar altijd met humor. Je coach kan je helpen om georganiseerd te
blijven, ervoor zorgen dat je aan activiteiten blijft werken, je aanmoedigen of
je helpen herinneren dat je weer aan het werk moet. Vriend, collega, of
therapeut (het is mogelijk dat je partner je coach wordt, maar dit is wel
riskant), een coach is iemand die ervoor zorgt dat zaken daadwerkelijk worden
gedaan, je aanspoort zoals een trainer doet, je in de gaten houdt en meestal aan
jouw kant staat. Een coach kan ongelooflijk behulpzaam zijn in de behandeling
van ADD.
4. Aanmoediging. Volwassenen met ADD hebben grote hoeveelheden aanmoediging
nodig. Dit is gedeeltelijk te wijten aan het feit dat ze enorme hoeveelheden
zelfkritiek hebben, wat jaar in jaar uit alleen maar meer werd. Maar het gaat
verder dan dat. Meer dan de doorsnee persoon, raakt de ADD volwassene de weg
kwijt zonder aanmoediging en bloeit hij helemaal op als een kerstboom wanneer
hij het wel krijgt. Vaak willen ze voor een ander werken volgens een patroon dat
ze niet voor zichzelf zullen doen. Dit is niet "slecht", het is gewoon zo. Dit
moet worden herkend en er moet gebruik van worden gemaakt.
5. Realiseer je wat ADD NIET is, bv ruzie met je moeder.
6. Leidt anderen op en betrek ze erbij. Net zoals het voor jou belangrijk is om
je ziekte te begrijpen, zo geldt dat net zo goed, misschien zelfs wel meer voor
de mensen in je omgeving. Familie, school, werk, vrienden. Zodra ze door hebben
waar het om draait, begrijpen ze je beter en kunnen zelfs behulpzaam zijn.
7. Voel je niet meer schuldig over het feit dat je bezigheden zoekt met een
grote mate van stimulatie. Begrijp dat je juist wordt aangetrokken tot sterk
stimulerende situaties. Probeer ze alleen verstandig uit te zoeken en lig niet
meer wakker over de "verkeerde" keuzen.
8. Luister naar de feedback van betrouwbare anderen. Volwassenen (en kinderen)
met ADD zijn beruchte zelf-observanten. Ze gebruiken veel, van wat kan worden
opgevat als ontkenning.
9. Overweeg om bij een supportgroep te gaan, of er zelf eentje op te richten. De
meeste belangrijke informatie over ADD is helaas nog niet in de boeken terecht
gekomen, maar blijft opgeslagen in de hoofden van mensen die ADD hebben. In een
supportgroep kan deze informatie naar buiten komen. Bovendien bieden
supportgroepen vaak precies de hulp die zo hard nodig is.
10. Probeer af te komen van alle negativiteit die zich door de jaren in je heeft
opgebouwd, als je jaren door het leven bent gegaan, zonder te weten dat je ADD
had. Een goede psychotherapeut kan hierbij behulpzaam zijn.
11. Voel je niet gebonden door conventionele carrière of conventionele manieren
van omgaan met alles. Geef jezelf toestemming om jezelf te zijn. Stop met jezelf
wijs te maken, dat je moet zijn zoals je altijd dacht dat je zou moeten zijn,
dus bijvoorbeeld de model student, het georganiseerde staflid, en laat jezelf
zijn zoals je bent.
12. Onthoudt, dat wat je hebt een neuropsychiatrische conditie is. Het is
genetisch overgedragen. Het wordt veroorzaakt door biologie, door de manier
waarop je hersenen 'bekabeld' zijn. Het is geen ziekte van de wil en ook geen
moreel falen. Het wordt ook niet veroorzaakt door een zwakte in je karakter en
ook geen onvermogen om volwassen te worden. De genezing kan dus ook niet worden
gevonden in de kracht van de wil, ook niet in straf, niet in opoffering en ook
niet in pijn. ONTHOUDT DIT ALTIJD. Hoewel veel mensen dit toch proberen, zijn er
velen met ADD die veel moeite hebben om te accepteren dat de ziekte zijn
grondslag vindt in biologie, in plaats van in het karakter.
13. Probeer anderen te helpen, die ADD hebben. Je leert er namelijk een hoop van
over de ziekte en haar verloop, en je bovendien voel je jezelf er beter door.
(II) Beter Presteren.
14. Externe structuur. Structuur is de fundering in de non-medicamenteuze
behandeling van kinderen met ADD. en waarschijnlijk geldt dit net zo voor
volwassenen. Vervelend om op te stellen, maar eenmaal geïnstalleerd werkt
structuur als de muren van de baan rond de bobslee. Ze zorgen ervoor dat je als
een raket naar beneden kan en niet uit de baan vliegt.
Maak frequent gebruik van :
- lijsten
- kleur codering
- reminders/herinneringen aan iets
- briefjes/notities voor jezelf
- rituelen
- archieven
15. Kleur codering. Zoals hierboven al genoemd, verdient kleurcodering extra
aandacht. Veel mensen met ADD zijn visueel georiënteerd. Doe hier je voordeel
mee, door zaken te herinneren middels kleuren: Archieven, memo's, brieven,
teksten, roosters etc. Bijna alles wat je normaal in zwarte letters op wit
papier zet, kan beter worden herinnerd, vastgehouden en daardoor stimulerender
werken. door het gebruik van kleur.
16. Gebruik pizzazz (zelfs Kramers woordenboek laat het hier afweten, een
snickers voor degene die het weet :-)
Rekening houdend met tip #15, probeer je omgeving zo stimulerend mogelijk in te
richten, zonder dat je overloopt.
17. Richt je omgeving in op beloning in plaats van dat je constant wordt
gedemotiveerd. Om te begrijpen hoe een demotiverende omgeving eruit ziet, hoeven
veel ADD volwassen maar terug te denken aan hun (middelbare) schooltijd. Nu je
de vrijheid hebt van een volwassene, kun je het leven zo inrichten, dat je niet
steeds wordt herinnerd aan je tekortkomingen en grenzen.
18. Houdt er rekening mee en accepteer dat X % van de projecten waar je mee
bezig gaat, relaties die je hebt en verplichtingen ongetwijfeld volledig de mist
in gaan.
19. Omhels uitdagingen. ADD mensen worden gedreven door uitdagingen. Zolang je
weet dat er niet van alles iets terecht komt, en je niet te perfectionistisch
wordt of vaag, lukt het je om een heleboel dingen wel goed te doen en blijf je
uit de problemen.
20. Stel deadlines. Dus data (en niet datums) waarop iets persé gedaan moet
zijn.
21. Breek grote klussen in kleine klusjes op. Verbind deadlines aan de kleinere
klusjes. Dan zal namelijk, als was het tovenarij, de grote taak als vanzelf
gedaan worden. Dit is één van de meest simpele en effectieve methoden van alle
organisatorische methoden. Vaak kan een grote klus gevoelsmatig een
overweldigend effect hebben op iemand met ADD. Alleen de gedachte al om eraan te
gaan werken, kan er voor zorgen dat er niet eens aan begonnen wordt. Aan de
andere kant, als een grote klus in kleinere klusjes wordt opgebroken, blijkt het
vaak erg makkelijk om die uit te voeren.
22. Stel prioriteiten. Voorkom uitstellen. Als het druk wordt, verliest een
persoon met ADD het perspectief:
Het betalen van een parkeerboete kan net zo moeilijk worden als proberen de
brand te blussen die in je prullenbak is ontstaan. Stel prioriteiten. Haal een
keer diep adem. Doe de belangrijkste dingen eerst. Uitstellen, is éen van de
basishandelingen van mensen met ADD. Je moet jezelf veel discipline opleggen om
dit aan te zien komen en waar mogelijk uit de weg te gaan.
23. Accepteer dat je bang bent voor het feit dat zaken goed gaan. Accepteer
scherpe kantjes als dingen te makkelijk gaan. Of als er eens geen conflict is.
Maak dingen ook niet mooier dan ze zijn, om ze stimulerender te maken.
24. Probeer uit te vinden, waar en onder welke omstandigheden je het beste
werkt: In een luidruchtige kamer, in de trein, ingepakt in drie dekens,
luisterend naar muziek, whatever (is best een nederlands woord SJA). Kinderen en
volwassenen met ADD presteren vaak het best onder nogal vreemde omstandigheden.
Laat jezelf werken onder de omstandigheden waarbij je het best presteert.
25. Weet, dat het prima is om twee dingen tegelijk te doen:
Dus met iemand praten en ondertussen breien, Stevig nadenken terwijl je onder de
douche staat, of een stukje gaan hardlopen terwijl je een vergadering
voorbereidt. Vaak moeten mensen met ADD meerdere dingen tegelijk doen, om
überhaupt iets af te ronden.
26. Doe iets waar je goed in bent. Wederom, als het je makkelijk lijkt af te
gaan, prima. Er is geen enkele regel die bepaalt dat je alleen maar dingen moet
doen die je niet goed kan.
27. Hou ruimte vrij tussen afspraken om je gedachten even op een rijtje te
zetten. Overgangen zijn moeilijk voor ADD'ers en mini-pauzes kunnen de overgang
vergemakkelijken.
28. Hou een notitieboekje bij de hand, in de auto, naast je bed of in je jas. Je
weet namelijk nooit wanneer je een goed idee krijgt en ook niet wanneer je iets
moet onthouden.
29. Lees met een pen in je hand. Niet alleen om dingen te onderstrepen of in de
kantlijn te schrijven, maar ook voor de onvermijdelijke stroom van andere
gedachten die opkomen tijdens het lezen.
(III) Omgaan met stemmingen.
30. Plan een structurele "uitblaastijd" in. Maak iedere week wat tijd vrij om
gewoon even niets te doen en alles te laten vallen. Wat je ook wil doen : Jezelf
bombarderen onder harde muziek, naar de racebaan gaan, een feest(maal) houden.
Kies een activiteit waar je jezelf af en toe helemaal in kan verliezen.
31. Laadt regelmatig je eigen batterijen weer op. Samenhangend met # 30 , hebben
mensen met ADD, dagelijks een paar momenten nodig om wat tijd te verspillen,
zonder dat ze zich schuldig voelen. Een manier om deze tijd zonder schuldgevoel
door te komen, is door het opladen van je batterijen te noemen. Doe een dutje.
Kijk tv, mediteer. Iets rustig. Relaxend. Ontspannen.
32. Kies "goede" behulpzame verslavingen, zoals bijvoorbeeld sport. Veel
volwassenen met ADD hebben een aanleg voor verslavend of dwangmatig gedrag in
hun persoonlijkheid, in de zin dat ze altijd wel ergens aan verslaafd zijn. Zorg
dat dit iets is waar je beter van wordt.
33. Begrijp stemmingswisselingen en leer hier mee omgaan. Begrijp dat je
stemmingen doorlopend kunnen veranderen, ongeacht wat er in de wereld gebeurt.
Verspil geen tijd met je af te vragen waar de stemmingswisseling vandaan komt en
zoek ook niemand om de schuld te geven. Richt jezelf liever op leren accepteren
dat je een slechte bui hebt, wetende dat het wel weer over gaat, en zoek
manieren om het sneller te laten overgaan. Verandering van handelingen,
bijvoorbeeld deelnemen aan een nieuwe activiteit (liefst interactief, dus niet
kijken naar zwemmen, maar het zelf gaan doen), maar een gesprek houden met een
vriend of gaan tennissen of een boek lezen, helpt enorm om over de stemming heen
te komen.
34. Hou er rekening mee dat de volgende cyclus veel voorkomt bij volwassen met
ADD:
- Iets "prikkelt" je psychologisch systeem, een verandering of een overgang, een
teleurstelling of zelfs een succes. Het voorgaande kan behoorlijk triviaal zijn.
- Deze "prikkeling" wordt gevolgd door een mini-paniek, met een opeens optredend
verlies van perspectief, de wereld wordt op zijn kop gezet.
- Je probeert om te gaan met deze paniek door je vaak obsessief en volhardend te
richten op één aspect van de situatie. Dit kan een uur duren, of een dag of
zelfs een paar maanden.
35. Leg scenario's/plannen klaar tegen de onvermijdelijke verveling. Maak een
lijst van vrienden die je dan belt. Houdt een paar video's bij de hand die je
altijd boeien en ervoor zorgen dat je helemaal wordt afgeleid. Zorg dat je
makkelijk kan gaan sporten. Zorg dat je een bokszak of kussen bij de hand hebt
om tegenaan te meppen als je extra veel kwade energie in je hebt. Bereidt een
paar peptalks voor die je tegen jezelf kan houden zoals "Je bent dit al eens
vaker tegengekomen, dit is gewoon de ADD-blues (ADD-dip), het zal snel weer over
zijn, Alles gaat verder goed."
36. Verwacht depressie na succes. In het algemeen klagen mensen met ADD erover
dat ze na een succes paradoxaal genoeg depressief worden. Dit komt omdat de
enorme stimulatie van het achternajagen of verkrijgen van een doel, of de
voorbereiding is verdwenen. De klus is geklaard. Of hij nou wint of verliest,
iemand met ADD mist het probleem, de enorme stimulatie en voelt zich depressief.
37. Leer symbolen, slogans, gezegden als ezelsbruggetjes bij het adresseren van
tegenvallers, fouten, missers, vergeten afspraken of stemmingswisselingen, die
ervoor zorgen dat je de zaken snel weer in het juiste perspectief ziet. Dus als
je linksaf slaat in plaats van rechtsaf waardoor de hele groep een omweg maakt
van 20 minuten, zeg dan gewoon "Oh, daar gaat mijn ADD weer", Dan dat je een zes
uur durende ruzie krijgt over het feit dat je onbewust probeert de hele trip te
saboteren. Dit is geen excuus. Je blijft nog steeds verantwoordelijk voor je
daden, maar het is goed om te weten waar je daden vandaan komen en waarvan niet.
38. Gebruik "time-outs" zoals bij kinderen. Als je overstuur bent of
overgestimuleerd, neem dan een time-out. Ga even weg. Ontspan jezelf.
39. Leer opkomen voor jezelf. Volwassenen met ADD zijn er zo aan gewend om te
worden bekritiseerd, dat ze onnodig veel in de verdediging springen als ze voor
zichzelf willen opkomen. Probeer af te stappen van die verdedigende houding.
40. Voorkom voortijdige beëindiging van een project, een ruzie, een deal, een
afspraak of een gesprek. Probeer niet gelijk alles af te kappen, ook al jeuken
je handen om dat toch te doen.
41. Probeer succesvolle momenten te verlengen en te onthouden. Ook over langere
tijd. Je moet jezelf hier bewust en expres in trainen, omdat je het anders weer
net zo snel vergeet.
42. Onthoud dat ADD er meestal ook voor zorgt dat je overmatige interesse en
aandacht (HYPERFOCUS) besteedt aan iets. Deze overmatige aandacht kan zowel
constructief als destructief werken. Kijk uit voor het destructieve gebruik:
De aanleg om obsessief en vastgebeten vast te houden aan één of ander ingebeeld
probleem, zonder het los te kunnen laten.
43. Sport veel en vaak. Je moet dit in je leven opnemen en erin houden. Sport is
zonder meer eén van de beste behandelingen van ADD. Het helpt om agressie en
overmatige energie op een positieve manier kwijt te raken. Het zorgt ook voor
ruis-onderdrukking in je geest, het stimuleert je hormonale en neurochemische
systeem op een natuurlijke, therapeutische manier en het ontspant en kalmeert je
lichaam. Als je dat allemaal optelt bij de algemeen bekende gezondheidsredenen
om aan sport te doen, dan zie je hoe belangrijk dit punt is. Maak er iets leuks
van, zodat je er langere tijd mee bezig kan blijven, zo niet de rest van je hele
leven.
44. Maak een goede keuze uit de mensen waarmee je omgaat. Het valt op hoezeer
een ADD volwassene kan opbloeien door de keuze voor een specifiek maatje.
45. Leer te lachen om jezelf en anderen, met betrekking tot je symptomen,
aangaande je vergeetachtigheid, je onvermogen om op tijd te letten, je
tactloosheid of je impulsiviteit, of wat dan ook. Als je namelijk ontspannen
genoeg bent om de lol van dit alles in te zien, dan zullen anderen je veel meer
vergeven.
46. Plan activiteiten met vrienden. Houd je echt aan deze geplande activiteiten.
Het is essentieel dat je verbonden blijft met andere mensen.
47. Zoek groepen en wordt er lid van, als je merkt dat mensen je mogen,
waarderen, begrijpen of blij zijn dat je er bent.
48. Tegenovergesteld aan 47. Blijf niet te lang hangen bij groepen waarvan je de
indruk hebt dat ze je niet waarderen, of begrijpen.
49. Deel complimenten uit, let op andere mensen. In het algemeen, leer sociale
vaardigheden, zoals bijvoorbeeld van je coach.
50. Stel sociale deadlines.
Bron: ADD online, Vertaald door Sander J.
Alkemade 1995
|
te
Boxtel en omgeving
De
rijschool voor mensen met faalangst en leerproblemen