Website orthopedagogiek

 Aanvraagformulier intelligentietest (capaciteitenonderzoek)
 
www.rijsimulatorlessen.nl (Autorijschool P. Eckhardt te Boxtel e.o.)
Kinderliedjes voor de kinderopvang, de peuter- en kleuterleid(st)ers
 

Definities
Informatie inwinning
Herkennen
Tips
Test aanvragen

 


Beelddenken

Beelddenken is een andere wijze van opnemen, verwerken en weergeven van informatie; een andere wijze van denken. De beelddenker heeft een voorkeur voor het ordenen van de wereld met niet-talige middelen. Het denken verloopt via mentale beelden van situaties en gebeurtenissen, waarin meerdere zaken tegelijkertijd zichtbaar worden, op elkaar inwerken en een zinvol geheel vormen; simultaan denken (in één oogopslag).

Opm: Beelddenken is een omstreden onderwerp!
Ik heb het onderwerp geplaatst n.a.v. beelddenk testaanvragen (drs. JPM de Pauw-Voets, orthopedagoog)
Er zijn géén COTAN goedgekeurde testen die Beelddenken kunnen diagnosticeren.
M.a.w. wees kritisch als u denkt dat uw kind een "beelddenker"is.

Beelddenkers hebben meestal een holistische cognitieve stijl, d.w.z. ze zijn goed in het bepalen van de grote lijnen, het ontdekken van overkoepelende relaties, het geven van persoonlijk getinte totaalbeschrijvingen van problemen.

Deze wijze van denken heeft voordelen en nadelen.
De voordelen zijn:

  • Het snel overzien van complexe situaties. Het is een snelle manier van denken.
  • Beelddenkers zijn goed in het verwerken van simultaan aangeboden informatie; ze letten op overeenkomsten en zien snel verbanden.

De nadelen bij deze manier van denken zijn:

  • Hetgeen zij snel overzien, kunnen ze niet snel omzetten in taal. Woordvindings-problemen kunnen optreden.
  • Soms worden te grote gedachten sprongen gemaakt. Daardoor zijn ze moeilijk te volgen voor anderen. Als kind hebben ze steun nodig bij het ordenen van ervaringen.
  • Ze hebben veel moeite met het verwerken van seriële informatie (volgorde, tempo/tijd).
  • Taal, algoritmen bij rekenen en voorgeschreven procedures kosten veel moeite en verlopen meestal traag en vaak onnauwkeurig.

Het gangbare onderwijssysteem berust op denken in woorden en begrippen en het verwerken van seriële informatie en niet op het verwerken van simultane informatie.

De leermoeilijkheden die de beelddenker hierdoor ondervindt worden om bovengenoemde redenen dan ook systeemgerelateerde leermoeilijkheden genoemd (Nel Ojemann).

Hoe herken je een beelddenker in de groep?

  • De beelddenker blijft meestal wat achter in ontwikkeling, komt jong over
  • Het vertellen gebeurt vaak met veel gebaren, fantasie en werkelijkheid is moeilijk te onderscheiden, woorden worden verhaspeld, het is geen samenhangend geheel en er kunnen woordvindingsproblemen zijn
  • De informatieverwerking verloopt traag. De beelddenker heeft moeite met luisteren en zich aan afspraken en regels houden
  • Het oriënteren in de ruimte is vaak blijvend lastig; motorische vaardigheden als fietsen, zwemmen, balspelen, schrijven zijn moeilijk te leren
  • De leerling maakt vaak lange tijd een overmaat aan fouten bij volgorde van letters, zinnen en cijfers
  • Automatiseringsprocessen, zoals lezen, tellen, sommen tot 10, tafels, topografie verlopen i.h.a.moeizaam. Het herhalen van leerstof, extra uitleggen e.d. helpen weinig
  • Beelddenkers zijn soms behoorlijk koppig. Ze hebben meestal, uit lijfsbehoud, een goed doorzettingsvermogen
  • Ze krijgen vaak op hun kop vanwege rommeligheid en vergeetachtigheid wat betreft het opruimen van spullen
  • Standjes en grapjes worden meestal te persoonlijk of te letterlijk opgevat
  • Ze staan vaak wat alleen tussen broertjes / zusjes en andere kinderen
  • Het lees-taalproces kenmerkt zich door onvoldoende leesvorderingen en moeite met hardop technisch lezen; het stillezen en het leesbegrip is veel beter
  • ‘Kleine’ woordjes worden verwaarloosd, er worden synoniemen gelezen, er is tegenzin in het lezen van ‘grote’ boeken
  • Het beginnend lezen verloopt vaak nog wel redelijk vanwege het visuele karakter ervan
  • Er kan een aanmerkelijk verschil bestaan tussen de taal-leesprestaties en de overige vakken
  • (Gebaseerd op ‘woordblindheid en beelddenken van drs.P.C.Ojemann).

Wat kun je doen ter ondersteuning?

Het is allereerst van groot belang er achter te komen hoe de ‘beelddenker’denkt; de wereld ervaart. Dit betekent regelmatig middels gesprekjes/observatie nagaan hoe de leerling te werk gaat. Dit geeft de leerkracht informatie over waar het misgaat in het proces / de werkwijze / de oplossing. Het is dan mogelijk een gerichte aanwijzing te geven die past in het denkproces en/of de beleving van de leerling.

Verhalen vertellen

  • beginnen met het maken van een tekening, hiermee ordent de leerling het verhaal
  • eerst oefenen bij de leerkracht voordat in de kring verteld wordt

Luisteren/afspraken/regels

  • niet meteen reageren wanneer de leerling de indruk wekt niet te luisteren
  • op allerlei manieren erbij betrekken o.a. vragen waar denk jij aan / wat zou jij doen?
  • gebruik maken van verschillende manieren van aanbieden: auditief, visueel, tactiel, geur, smaak
  • nagaan of de leerling de juiste informatie heeft meegekregen
  • leg het waarom van een opdracht, een regel of afspraak duidelijk uit; het doel moet duidelijk zijn voordat de beelddenker gemotiveerd aan een onderdeel kan gaan werken

Uitgaan van het geheel

  • zo min mogelijk woorden gebruiken wanneer een afspraak niet is nagekomen of een regel niet is gehanteerd; kort aangeven waar het om gaat

Oriëntatie in de ruimte

  • ordening aanbrengen in de gymzaal, helpen bij het vinden en opruimen van spullen of het vinden van het lokaal van een andere leerkracht
  • realiseer dat de leerling zich bij dit soort zaken erg onzeker en zelfs angstig kan voelen

Lezen/ taal

  • de beelddenker ‘ziet’ de volwassene lezen en schrijven en denkt dit binnen korte tijd op dezelfde wijze te kunnen leren op de basisschool; dit verloopt soms erg teleurstellend.. Het is daarom belangrijk de beelddenker voor te bereiden op het leesproces in de tweede helft van groep 2. Een aantal letters, waaronder 2 letters van de eigen naam, aanleren en hiermee oefeningen doen die in groep 3 ook gedaan worden ( kleuren, kleien, voelen, gebarentaal, stempelen, benoemen, woorden zoeken, vergelijken/discrimineren).
  • komt in groep 3 het leesproces niet op gang, de leerling een zeer eenvoudig boekje laten lezen, met veel herhalingen en/of ondersteunende pictogrammen
  • bij het letters aanleren zo veel mogelijk manieren van aanbieden hanteren; de leerling zelf beelden en woorden laten aandragen bij letters die niet beklijven
  • bedenken dat technisch lezen in een snel tempo geen doelstelling moet zijn

Schrijfmotoriek

  • schrijfschriften aanpassen; minder letters en/of woorden per bladzijde
  • niet te snel aan elkaar laten schrijven

Spelling

  • samen met de leerling een categorieën-schrift aanleggen, met zelfgekozen ‘kapstokwoorden’
  • zelfstandige naamwoorden schrift aanleggen voor de ordening in de taal
  • lettergrepen lopen
  • synoniemen leren
  • vrij schrijven

Rekenen

  • begrippen aanleren/ vullen, ook plus en min, erbij/eraf
  • getallen kleien; werken aan vormbewustzijn
  • voorbeeldcijfers tot 10 op tafel
  • werken met getallenlijnen
  • tafelkaart hanteren (tafel van Pythagoras)

Wetenswaardigheden

  • Het signaleren van beelddenkers gebeurt o.a. met het materiaal van het wereldspel, en een kort didactisch onderzoek.
  • Cursussen zijn te volgen bij ‘Bureau Ojemann’, te Groningen.
  • Symposia en workshops worden georganiseerd door de ‘Maria J.Krabbe Stichting’te Assen. Deze stichting geeft ook een ‘Nieuwsbrief’ uit.
  • Stichting Perspectief verzorgt 3 informatiemiddagen in het schooljaar en een intervisiemiddag voor het bespreken van praktische vragen. 
  • voor meer informatie over dit onderwerp is er een literatuurlijst en een aantal links op deze site. Ook kunt u terecht in het Onderwijs Informatie Centrum van Stichting Perspectief.

Kritiek 1

Hoewel veel mensen hun kind herkennen in een beelddenker en dit problemen met betrekking tot bijvoorbeeld het leren lezen kan verklaren, is er ook kritiek. In 2000 is in De Psycholoog het artikel Beelddenken kritisch bekeken van de auteurs N. van Woerden en R. Wiers gepubliceerd (nummer 9 pagina 371).

Conclusie

De auteurs kwamen tot de volgende conclusie:

We kunnen stellen dat er weinig reden is om aan te nemen dat beelddenken een verklaring kan vormen voor taal- en leerproblemen van kinderen met een normale intelligentie. Wetenschappelijk onderzoek ondersteunt de meeste assumpties waarop de theorie van het beelddenken is gebaseerd, niet of nauwelijks. Ook zijn er geen aanwijzingen gevonden voor de validiteit en betrouwbaarheid van het Wereldspel, de test die centraal staat bij het stellen van de diagnose beelddenken. Ten slotte mag niet onvermeld blijven dat de effectiviteit van de voorgestelde interventies onbekend is.

Let op!

Er zijn bepaalde punten in de theorie van het beelddenken die zeker aandacht verdienen. Zoals het onderkennen van de verschillen tussen kinderen in de manier waarop zij informatie verwerken (cognitieve stijl). Hiermee zou wellicht in de toekomst rekening gehouden kunnen worden in het onderwijs, mits dit wordt gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. De theorie van het beelddenken voldoet echter niet aan deze eis. Desondanks is het begrip in korte tijd zeer populair geworden in de onderwijswereld, waarbij de media een belangrijke rol hebben gespeeld. Het gevaar dreigt dat veel ouders mogelijk op een verkeerd spoor worden gezet wat betreft de verklaring voor en de behandeling van de leerproblemen van hun kind.

Bron: Wikipedia

drs. JPM de Pauw-Voets, orthopedagoog

HOME (www.orthopedagogiek.com)

 

Home ] Definities ] Informatie inwinning ] Herkennen ] Tips ] Test aanvragen ]
Send mail to jpm.voets@orthopedagogiek.com with questions or comments about this web site.
Copyright © 1998
Last modified: 13/11/2016