|
| |
Dyslexie begeleiding
De begeleiding moet
gericht zijn op:
- het voorkomen van de gevolgen van de problemen, het toekomstig leren
en het leveren van schoolprestaties.
- het bevorderen van de zelfstandigheid van de leerling en het leren
omgaan met de handicap. Deze doelstellingen kunnen we bereiken via een
combinatie van handelen, namelijk door accepteren, corrigeren, remediëren,
stimuleren, compenseren en dispenseren.
Accepteren
- Fundamenteel is de acceptatie van het probleem; het is niet
tijdelijk, maar blijvend.
- Deze leerlingen zijn niet ongeconcentreerd, maar kunnen in de loop
van de jaren gedemotiveerd zijn geraakt.
- Deze leerlingen hebben vaak meer tijd nodig om informatie te
verwerken, maar ze zijn niet dom.
- Deze leerlingen leren moeilijk informatie zonder samenhang uit hun
hoofd
- Er bestaat niet een type dyslectische leerling
- Dyslexie is geen modeverschijnsel
- Dyslectische leerlingen reageren vaak langzamer op klassikaal
gestelde vragen.
- Deze leerlingen hebben soms moeite met het onder woorden brengen van
wat ze precies bedoelen.(woordvindingsproblemen)
- Accepteer eenvoudig taalgebruik.
- Dyslectische leerlingen maken ook wel eens hun huiswerk niet.
- Ze hebben moeite met het overschrijven van aantekeningen van het
bord of het maken van goede dictaten.
- Langer tijd voor die proefwerken en/of toetsen waarbij veel gelezen
moet worden is nodig.
- Controleer het gemaakte huiswerk, vooral moderne vreemde talen.
- Leg het accent op wat ze wel kunnen.
- Belangrijk is dat er tijdens de les gebruik gemaakt wordt van de
verschillende zintuigen; horen zien en doen. In de remedial teaching is dat
al altijd het devies.
- Geef leerlingen een dyslexiekaart waarop is aangegeven welke
aanpassingen deze leerling nodig heeft.
- Maak afspraken over het hanteren van aparte cijfers voor spelling en
inhoud.
- Wijs leerlingen op de mogelijkheid om gebruik te maken van
ingesproken boeken en andere hulpmiddelen, die specifiek zijn voor het
betreffende vak.
- Gebruik concrete bewoordingen bij voorkeur met praktische
voorbeelden.
- Zeg of schrijf nooit: ”Je hebt het zeker niet geleerd”, maar vraag
een leerling hoe hij het gedaan heeft.
- Bespreek welke spellingsfouten worden meegeteld in de beoordeling,
maak een verschil tussen inzichtfouten en andere fouten.
- Niet lager dan een “4” voor spelling geven. B.v. bij een proefwerk
waar de woordjes overhoord worden, kan een cijfer gegeven worden voor het
weten van de woorden en ten laagste een “4” voor spelling, dan kan de
gemiddelde cijfer berekening nog “voldoende” uitvallen.
Kortom, wat aan algemene maatregelen (duidelijkheid, structuur in de opbouw van
de les) voor dyslectische leerlingen belangrijk is, komt ook aan de niet
dyslectische leerling ten goede.
Als deze leerlingen geen steun ondervinden, lopen ze het risico vroegtijdig de
school te verlaten zonder diploma, of op een lager schooltype terecht te komen.
Corrigeren
Het verbeteren van de basale condities in de psychische en/of fysieke functies
die bij het leren van de vaardigheid betrokken zijn, bijvoorbeeld bij de moderne
vreemde talen:
- structureer het leergedrag
- geef inzicht in spellingstructuren;
- geef cassettebandjes om de uitspraak te oefenen en diskettes voor
het woordbeeld;
- geef grammaticaregels;
- geef kaartjes met aandachtspunten (stappenplan, formule,
spellingregel);
- corrigeer niet dwars door de woorden heen, maar schrijf ernaast.
- Training in “voorspellend lezen”.
Bespreek bij “zware onvoldoendes” met de
leerling hoe hij het aangepakt heeft, bied de mogelijkheid voor een herkansing.
Remediëren
Zwakke punten in het beheersingspatroon aanpakken door
middel
van taakgerichte instructie. Dit is met name de taak van de remedial
teacher. Remediëren houdt meer in dan alleen het correct leren schrijven. Het
moet leiden tot een keuze voor een strategie die bij de situatie past en een
goede controle hierop.
Stimuleren
Stimuleren en motiveren is gericht op het verhogen van de inzet van
leerlingen Docenten kunnen in klassenverband een positieve invloed uitoefenen op
de motivatie.
Compenseren
Compenseren is een aanpak die zich richt
op het minimaliseren van de gevolgen die de leerlingen ondervinden van hun
dyslexie door het gebruik maken van de sterke punten. De rol van de remedial
teacher is door middel van diagnostiek zicht krijgen op de sterke en zwakke
punten. Dit in het belang van een goede behandeling en advisering aan zowel de
leerling als de docenten ten behoeve van de begeleiding van de leerling in de
klas.
- Didactische compensatie: mondeling in plaats van schriftelijk
overhoren, bijvoorbeeld' woorden moderne vreemde talen; tolerant zijn met
betrekking tot spelling en het hanteren van spellingcijfers: helpen door
proefwerkvragen voor te lezen. Houd rekening met dyslectische fouten zoals
fonetisch spellen (people-peopel), het vergeten van letters in lange woorden
of omdraaiingen binnen een woord.
- Materiele compensatie: gebruikmaken van laptop, cassetterecorder,
schema's, kopieën klasgenoot en
dergelijke.
- Kapstokboekjes (bijv. met de meest onregelmatige werkwoorden).
- Boek-band lezen.
Belangrijke telefoonnummers op band:
- 0206266465 (federatie Nederlandse blindenbibliotheek)
- 0703593456 (Nederlandse Luister- en Braille bibliotheek)
Dispenseren
Vrijstelling geven van het voldoen aan bepaalde eisen voor het toepassen van de
vaardigheid, bijvoorbeeld:
- extra tijd
- vergroot lettertype
- luistertoetsen met verlengde luisterpauzes;
- laptop met tekstverwerkingsprogramma
- ingesproken examens op cassette
- schrappen van een
aantal opgaven in de schoolexamens
Naarmate leerlingen ouder worden zal er eerder een
oplossing gezocht moeten worden in het dispenseren en compenseren dan in het
eindeloos remediëren van bijvoorbeeld de spelling
Structureren leergedrag
Dyslectische leerlingen hebben door gebrek aan
automatisering vaak moeite om een
overzicht te houden van wat ze
aan het doen zijn, ze vertonen
daardoor ongestructureerd gedrag, een inadequate werkhouding
"Soms ben ik
wel een uur bezig met het maken
van een lijstje wat ik nog allemaal moet doen.
Ik zet er dan ook bij
hoeveel tijd ik daarvoor nodig heb, maar dat klopt nooit.”
Maatregelen om leergedrag te structureren
- Zet extra uitleg op papier
- Geef grammaticaregels
- Controleer of de opdracht begrepen is
- Geef leerlingen handreikingen hoe het
beste te leren
- Geef bij de methode behorende software
- Leer een leerling technieken om zichzelf
te controleren
- Spreek Nederlands bij het uitleggen van
leerstof van een vreemde taal
- Zet huiswerk op het bord
- Geef hulp bij planning en maken huiswerk
- Geef aan wat de leerling wel en niet goed
doet
- Sta alle hulpmiddelen toe die lezen en
schrijven vergemakkelijken
Maatregelen waardoor een leerling minder hinder
ondervindt van zijn dyslexie.
- Vergelijk de leerling niet met zijn
klasgenoten
- Beoordeel het resultaat, niet de spelling
- Overhoor niet alleen schriftelijk
- Geef goede kopieën en foutloze dictaten
- Geef indien nodig vergrote teksten
- Geef extra tijd voor proefwerken
- Hanteer spellingcijfers bij moderne
vreemde talen; herhalingsfouten niet meerekenen
- Zorg voor een goede overzichtelijke
lay-out
- Vocabulairelijsten/-boekjes niet gebruiken
- Sta gebruik van hulpmiddelen toe zoals
bijvoorbeeld laptop
- In de toekomst: elektronisch boek met
kunstmatige stem
De bovenstaande maatregelen kunnen als
schoolafspraken opgenomen worden
in het beleid ten aanzien van het omgaan en begeleiden van leerlingen met
dyslexie.
|
