Desintegratie stoornis (DIS/MPS)
Neurologie en mishandeling/emotionele
verwaarlozing:
Een Dissociatieve Identiteits Stoornis (MPS) wordt ontwikkeld in de
kinderjaren. Dit komt mede doordat de hersenen van kleine kinderen nog
niet (uit)ontwikkeld zijn. Daarbij is het wetenschappelijk aangetoond
dat gevolgen van emotionele verwaarlozing van grote invloed kunnen zijn
op de ontwikkeling van hersenen in de vroege baby- en kinderjaren. (Dit
is o.a. wetenschappelijk aangetoond (Perry, Fonagy) bij Roemeense
weeskinderen die zonder verzorging en liefde op groeiden in
staatstehuizen).
Met name de 'frontaal-temporaal' gebieden in de hersenen die
verantwoordelijk zijn voor het reguleren van emoties, waren bij deze
kinderen onderontwikkeld en/of vertoonden nauwelijks activiteit. Zodat
het lijkt alsof verwaarloosde kinderen een gewijzigde hersenontwikkeling
doormaken.
De hersenen ontwikkelen zich op een 'gebruikers afhankelijke' manier en
groeien, functioneren en organiseren zich in antwoord op ervaringen.
Door middel van passende stimuli (bijv.: een vader/moeder die met haar
kind speelt en praat, zodat het wordt afgeleid van een bombardement aan
activiteiten en geluiden) vormen de hersenen de verbindingen die nodig
zijn om te kunnen functioneren.
Echter, bij afwezigheid van dergelijke stimuli worden deze synaptische
verbindingen letterlijk opgeheven. Terwijl, de gebieden in de hersenen
die te maken hebben met een normale 'emotionele regulering' bij een
verwaarloosd kind onderontwikkeld zijn, zijn dié gebieden die te maken
hebben met stress bij deze kinderen vaak over-ontwikkeld. Is bij een
'normaal persoon' de 'flight or fight' reactie gerelateerd aan werkelijk
dreigend gevaar, bij een verwaarloosd kind is dit mechanisme vrijwel
constant actief.
Bij MPS/DIS cliënten ziet men vaak soortgelijke kenmerken van 'fight or
flight' reacties. Controle willen houden (gevoelloos), automatisme,
plotselinge woede, weglopen, bevriezen/verstijfing, zich terug trekken
in zichzelf, weg kijken, ongecontroleerd trillen (en andere plotselinge
lichamelijke reacties), niet aanwezig lijken te zijn, etc.
Bij kinderen die tijdens hun ontwikkeling worden blootgesteld aan
traumatische stress wordt een neuraal systeem ontwikkeld om zich bij de
traumatische omgeving aan te passen en evolutionair gezien lijkt dit
logisch. Tevens blijkt dat deze kinderen vaak alerter reageren op
non-verbale tekens dan op verbale (spraak/taal). Hierdoor worden
sommigen van hen gezien als kinderen met een leerachterstand.
Maar hersenen zijn veerkrachtig en zelfs al zijn ze verkeerd
aangesloten, dan is er speelruimte. Bijvoorbeeld, meer ingewikkelde
taken, zoals het abstract denken, ontwikkelen zich binnen de hersenen
(cortex) pas op latere leeftijd (rond het twaalfde jaar).
In antwoord op herhaalde en passende stimuli uit een liefdevolle
omgeving, kan de schade nog enigszins beperkt worden.
Uitleg DIS/MPS algemeen:
Hoewel volwassenen allerlei dissociatieve stoornissen kunnen hebben is
dit dus zelden DIS/MPS. Natuurlijk kunnen volwassenen een alter (ego)
ontwikkelen, maar dan zijn zij zich bewust, van hun eigen
(oorspronkelijke) identiteit en passen dus niet binnen het raam van de
Dissociatieve Identiteits Stoornis. Aangenomen wordt dat DIS/MPS vaak
ontstaat in een periode dat kleine kinderen voor zichzelf
speelkameraadjes fantaseren. Normaal gesproken zijn dit externe
speelkameraadjes, maar in reactie op (een) traumatische gebeurtenis(en)
gebeurd het soms dat een kind zo'n speelkameraadje als hulp, troost of
vriendje naar binnen haalt en als onderdeel van zichzelf gaat zien. Dit,
zo neemt men aan, gevoegd bij het feit dat de hersenen van kinderen en
daarmee de identiteit nog niet helemaal zijn volgroeid, kan op den duur
DIS/MPS veroorzaken.
DIS/MPS staat aan het einde van het dissociatieve spectrum, en kenmerkt
zich door vele vormen van dissociatie, zoals 'outer-body' ervaringen,
depersonalisatie ervaringen etc.
Een MPS/DIS patiënt heeft verschillende persoonsdelen (alters genoemd)
die in de vroege jeugd ontstaan zijn, als een reactie op traumatische
gebeurtenissen. Het oorspronkelijk zelf verbergt zich als het ware in de
geest om te ontsnappen aan de levensbedreigende situatie van zo'n
moment. En creëert onbewust alters of beter gezegd persoonsdelen, die
beter zijn opgewassen tegen het trauma en dit ook feitelijk ondergaan
zonder dat de oorspronkelijke persoon daar weet van heeft. Bijna altijd
neemt deze nieuw gevormde alter (persoonsdeel) dan voor korte of langere
tijd het leven over van de oorspronkelijke persoon. Met soms (maar niet
altijd) specifiek andere karakter eigenschappen, zoals extroverter of
juist introverter, angstiger of juist voor niemand bang, enzovoort.
Meestal hebben alters (persoonsdelen) een eigen naam, eigen
genderidentiteit of voorkeur en in sommige MPS/DIS systemen komen zelfs
dieren voor. Een 'dier' kan tenslotte sterker zijn (of/en veiliger zijn)
dan een 'mens'.
Ook komt het voor dat alters/persoonsdelen juist helemaal geen naam
hebben.
Verder kunnen er alters/persoonsdelen zijn die een heel andere fysieke
gesteldheid hebben, bijvoorbeeld één persoonsdeel wat zonder bril alles
prima kan zien, terwijl anderen niet zonder bril kunnen. Of één die ziek
is of koorts heeft en de rest niet.
Vaak valt bij DIS/MPS de beruchte term, "stemmen horen". Dit buiten het
feit dat ook 'normale' mensen stemmen horen, zoals bijv.: een logische
stem, een kritische stem, een troostende stem en de stem van een
behoeftig klein kind. Schizofrenen en mensen in een psychotische staat
claimen vaak dat zij stemmen horen die van buiten komen.
Dit is zelden of nooit het geval bij mensen die gediagnosticeerd zijn
als DIS/MPS. Zij zijn zich bijna altijd bewust dat zij de stemmen van
binnenuit horen.
Hiermee wordt dan bedoeld stemmen als 'vreemden' in het hoofd.
'Vreemden', (alters/delen) omdat men vaak terdege weet dat deze stemmen
uit haar/hem zelf komen, maar overduidelijk niet uit de eigen gedachten
(gang) voortkomt of voort kan komen, van de persoon die er op dat moment
is. En hoort men, vaak tot grote schrik, deze alters/delen duidelijk het
woord (over)nemen in de realiteit. Of per ongeluk
Om het totaal aan alters/persoonsdelen te benoemen wordt nogal eens de
term het 'systeem' gebruikt. Het systeem heeft en had als doel om de
gehele persoon (het systeem) te kunnen laten overleven, maar zonder
deelname van de oorspronkelijke persoon (en/of andere delen/alters) die
vaak nog steeds een baby of klein kind is. Anderzijds komt het bij MPS/DIS
patiënten ook voor dat zij wel degelijk een oorspronkelijke persoon
hebben, die soms ook of deels weet wat er gebeurd of is gebeurd. En
waarbij een alter het slechts tijdelijk van de oorspronkelijke persoon
overneemt en deze dan weer terug komt als alles veilig is. In het
algemeen komen er binnen een systeem altijd wel een woedende of boze
alter voor, één of meer kleintjes, en een 'controller' (een die de
dagelijkse gang van zaken behartigt) en ook of mede vaak weggehouden
wordt van al te ingrijpende emoties. Niet zelden functioneert deze
laatste ook min of meer 'los' van de anderen binnen het systeem.
Verder kunnen er schaduw alters zijn, die niet of nooit zelf naar voren
of buiten komen, maar zich verbergen achter een andere alter die soms
ook het woord voor haar/hem voert, waarbij deze (laat ik zeggen 'gast-')
alter dit zelfs niet altijd weet of merkt. Deze gast alters/delen kunnen
zijn ontstaan uit angst voor ontdekking in de buitenwereld van de
oorspronkelijke alter, die de gast alter dan als het ware gebruikt als
een scherm voor zich zelf. (en wellicht voor meer alters/delen). Het kan
zelfs zo ver gaan dat deze schaduw-alters ook binnen het systeem
onbekend blijven en deze zijn dan ook vaak erg moeilijk te traceren.
Op volwassen of latere leeftijd krijgen deze patiënten vaak last van
flashbacks, angststoornissen, nachtmerries, relatie problemen, enzovoort
en kunnen zich grote delen van hun leven niet meer herinneren. Door de
overname van alters/persoonsdelen heeft de patiënt vaak geen weet van
belangrijke persoonlijke gebeurtenissen in zijn of haar leven of kan
zijn of haar gedrag van bepaalde momenten niet verklaren en sterker nog
heeft daar weinig of geen weet van. Vaak komen ook ervaringen voor alsof
men niet in zijn/haar eigen lichaam past. Of het te groot is, of bijv.
zelfs bepaalde ledematen als klein ervaren worden, toebehorend aan een
kleuter of 10-jarige, terwijl de rest van het lichaam wel op lengte
lijkt. Het komt nogal eens voor dat men gemakkelijk verdwaalt en
zichzelf terug vindt op vreemde en onbekende plaatsen. Mensen met DIS/MPS
schrikken er vaak voor terug om dit te vertellen en durven vaak pas wat
meer los te laten in de veilige omgeving van een therapeutische setting
en bij een begripvolle therapeut(e). Anders dan met gewone herinneringen
zijn dit soort traumatische herinneringen feitelijk altijd opgeborgen
geweest, als in een apart hokje, waar niets meer bij kwam of uit kon en
zijn in sommige gevallen zo detaillistisch dat het lijkt alsof het net
gebeurd is. Achteraf in therapie (maar natuurlijk niet altijd) blijkt
soms dat alters of persoonsdelen die het indertijd hebben 'overgenomen',
nog steeds min of meer dezelfde leeftijd hebben die zij 'toen' hadden.
Op hun beurt hebben zij, net als de oorspronkelijke persoon, als het
ware in de tijd stil gestaan.
MPS/DIS heeft dus vele facetten en kenmerken die ook onderling en per
patiënt sterk uiteen kunnen lopen of onderling verschillen. Men zou
kunnen zeggen dat MPS/DIS een stoornis is die bovenal veroorzaakt wordt
door menselijk (mis)handelen, door met name het opleggen van
zwijgplicht, ontkenningen (en daarmee 'ontkenning' van identiteit),
levens bedreigingen, gek verklaringen enz. Immers als er over
traumatische gebeurtenissen gesproken had mogen worden en er begrip zou
zijn voor de kinderen die dit ondergaan, zou fragmentatie en
identiteitssplitsing (MPS/DIS) nooit zijn ontstaan en in stand hoeven te
worden gehouden.
|