Leesproblemen

Zie ook: leesstoornis(sen)

Note: eigenlijk dient er een onderscheid gemaakt te worden tussen leesproblemen en leesstoornissen.

Leesstoornissen (voorheen: stoornissen in de schoolvaardigheden) zijn omschreven in de DSM IV onder F81.0

Over leesproblemen w.o. dyslexie is veel literatuur bekend.

Over term “dyslexie” bestaat nog veel verwarring.

Leesproblemen worden vaak onderscheiden in specifieke en algemene leesproblemen. Wanneer enkel het lezen problemen geeft, wordt gesproken van een specifiek probleem. Wanneer er een bredere cognitieve uitval te zien is, wordt gesproken van een algemeen probleem.

Dyslexie  als algemeen leesprobleem

Dit onderscheid speelt een rol in het definiëren van dyslexie. Dyslexie werd vaak gedefinieerd als een specifiek leesprobleem (zie het normaliteitscriterium van Dumont). Dat zou betekenen dat dyslexie alleen kan voorkomen bij een gemiddelde intelligentie. Momenteel gaat men er van uit dat het IQ geen rol speelt bij dyslexie en dat ook onder moeilijk lerende kinderen met een laag IQ dyslexie voorkomt.

Gemiddeld eindniveau basisonderwijs

Het gemiddelde eindniveau dat leerlingen moeten beheersen, willen ze een niveau van functionele geletterdheid bereiken, ligt op AVI-9.

25% van de leerlingen bereikt dit niveau niet in de daarvoor gestelde tijd.

9 tot 16% heeft dit niveau niet bereikt aan het einde van de basisschool.

Naar schatting 5% heeft zeer hardnekkige en moeilijk oplosbare leesproblemen.

Eindgroep 3

Volgens recente gegevens van de onderwijsinspectie blijkt dat aan het eind van groep 3 17% van de kinderen niet goed kan lezen.

Groep 4

groep 4 10 % van de achtjarigen niet goed kan lezen.

De leeftijd van negen jaar blijkt bij het leren lezen cruciaal. Na die leeftijd leren kinderen veel minder gemakkelijk lezen via het systeem van de elementaire leeshandeling. Dat betekent dat er vroeg moet worden ingegrepen en intensieve instructie moet worden gegeven.

Ernstig leesprobleem

Het begrip 'vertraging' of 'stagnatie' in het leesonderwijs wordt heel verschillend geïnterpreteerd.

Ook de kwalificatie 'ernstig' leesprobleem kent heel verschillende invullingen.

Als criteria om aan deze begrippen inhoud te geven worden genoemd:

·         een leerling haalt tenminste op drie achtereenvolgende momenten een E-score op de drieminutentoets en/of een E-score op de Schaal Vordering Spellingvaardigheid ondanks extra leesbegeleiding door een leesspecialist op school;

·         een leerling loopt één of meer jaren achter;

·         een leerling loopt twee of meer jaren achter;

·         een leerling scoort een standaarddeviatie onder het gemiddelde;

·         een leerling scoort twee standaarddeviaties onder het gemiddelde;

·         een leerling vertoont geen vooruitgang op twee opeenvolgende AVI-meetmomenten;

Oorzaken leesproblemen 

Leesproblemen kunnen verschillende oorzaken hebben. Uiteraard kunnen handicaps aan het gezicht of het gehoor leiden tot leesproblemen. Ook een zwakke cognitieve of sociaal-emotionele ontwikkeling of gedragsproblemen (bijv. concentratieproblemen) kunnen verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van leesproblemen. Slecht onderwijs en/of een slechte methode kunnen eveneens een oorzaak vormen.

Kijken we naar factoren die samenhangen met de leestaak, dan blijkt dat leerlingen met problemen met technisch lezen vaak moeite hebben met het verwerken van fonologische informatie. Ze kunnen vaak minder goed talige informatie onthouden. Ze hebben in veel gevallen een kleinere woordenschat en hun decodeersnelheid is minder groot.

Problemen met aanvankelijk lezen

Problemen met het aanvankelijk lezen hebben in de eerste fase van het leesproces vaak te maken met moeilijkheden met analyse en synthese en met het moeilijk kunnen automatiseren van de klanktekenkoppeling. Vervolgens levert de directe woordherkenning vaak problemen op. Dit uit zich in het spellend of radend gaan lezen.

Bij het voortgezet lezen kan de directe woordherkenning problematisch verlopen, wat zich vaak uit in te langzaam lezen, te spellend lezen of slordig of radend lezen. Ook kunnen zich problemen voordoen met begrijpend lezen.

Remediering leesproblemen

Er zijn veel methodes ontwikkeld voor de remediëring van leesproblemen. Voor leerkrachten en anderen die zich bezighouden met leesproblemen is het vaak moeilijk een keuze te maken uit het grote aanbod.
Langzaam is men in gaan zien dat het uitgangspunt bij de remediëring van leesproblemen het behoud of de stimulering van de leesmotivatie moet vormen. Dat betekent dat technische oefeningen zoveel mogelijk moeten worden gekoppeld aan een boeiende leestekst en daarnaast voor aanvankelijk lezen dat auditieve oefeningen zoveel mogelijk in combinatie met letters moeten worden aangeboden.

 Bij dyslexie zal de remediëring intensiever en langduriger zijn dan bij andere leesproblemen.

Per jaar dat een kind achterloopt, zou het een uur per week begeleiding moeten hebben. Loopt het twee jaar achter, dan is twee uur per dag nodig.

Praktijkvoorbeelden bij de aanpak van dyslexie zijn te vinden op: www.wsnsportfolio.nl

Bron: http://www.taalsite.nl/bibliotheek/lexicon/00172/

te Boxtel en omgeving

De rijschool voor mensen met faalangst en leerproblemen

Send mail to jpm.voets@orthopedagogiek.com  with questions or comments about this web site.
Last modified: 28-feb-2010